Tìm hiểu về đáo hạn hợp đồng phái sinh và khung giờ giao dịch cần biết

Đáo hạn hợp đồng phái sinh là câu hỏi nhiều nhà đầu tư mới tham gia thị trường phái sinh thường đặt ra, bởi thời điểm đáo hạn ảnh hưởng trực tiếp đến cách quản lý vị thế đang nắm giữ. Hiểu đúng cơ chế đáo hạn cùng khung giờ giao dịch giúp nhà đầu tư chủ động hơn khi lên kế hoạch giao dịch hợp đồng tương lai.

Nhiều nhà đầu tư mới tham gia thị trường phái sinh thường tìm hiểu đáo hạn phái sinh là gì ngay từ những giao dịch đầu tiên, vì thời điểm này ảnh hưởng trực tiếp đến cách quản lý vị thế đang nắm giữ. Đáo hạn hợp đồng phái sinh là thời điểm hợp đồng tương lai hết hiệu lực, ngừng giao dịch trên bảng điện và toàn bộ vị thế đang mở của hợp đồng đó được tất toán bằng tiền mặt theo giá tham chiếu tại thời điểm đáo hạn.

Với hợp đồng tương lai chỉ số VN30 tại Việt Nam, ngày đáo hạn định kỳ rơi vào ngày thứ Năm tuần thứ ba của tháng đáo hạn; nếu ngày này trùng dịp nghỉ lễ, lịch đáo hạn sẽ được đẩy lên ngày giao dịch liền trước đó.

Tại một thời điểm, thị trường phái sinh Việt Nam thường niêm yết đồng thời bốn hợp đồng tương lai VN30 với các tháng đáo hạn khác nhau, gồm tháng hiện tại, tháng kế tiếp và hai tháng cuối của hai quý gần nhất. Nhà đầu tư cần xác định đúng mã hợp đồng đang giao dịch, vì mỗi mã có ngày đáo hạn riêng, tránh nhầm lẫn giữa hợp đồng tháng gần và hợp đồng tháng xa khi đặt lệnh.

Ngày đáo hạn định kỳ rơi vào thứ Năm tuần thứ ba mỗi tháng đáo hạn

Khung giờ giao dịch chứng khoán phái sinh có một số điểm khác biệt so với thị trường cơ sở mà nhà đầu tư mới dễ nhầm lẫn. Phiên giao dịch phái sinh thường mở cửa từ khoảng 08h45 với phiên khớp lệnh định kỳ mở cửa, chuyển sang khớp lệnh liên tục đến 11h30, nghỉ trưa đến 13h00, sau đó giao dịch liên tục trở lại đến khoảng 14h30 trước khi bước vào phiên khớp lệnh định kỳ đóng cửa kết thúc quanh 14h45.

Trong khi đó, phiên phái sinh đóng cửa sớm hơn thị trường cơ sở một khoảng thời gian ngắn, nên nhà đầu tư giao dịch đồng thời cả hai thị trường cần lưu ý mốc thời gian này để tránh đặt lệnh phái sinh sau khi phiên đã kết thúc.

Ngoài phiên khớp lệnh liên tục, nhà đầu tư cũng nên phân biệt rõ hai phiên khớp lệnh định kỳ đầu và cuối ngày, vì mức giá xác định trong hai phiên này được tính theo nguyên tắc khớp lệnh định kỳ, khác với cơ chế khớp lệnh liên tục theo thời gian thực trong phiên chính. Việc đặt lệnh sát thời điểm chuyển phiên cũng cần thận trọng hơn, do thanh khoản và biến động giá có thể khác biệt so với giữa phiên.

Giai đoạn gần ngày đáo hạn thường ghi nhận biến động mạnh hơn bình thường, do dòng tiền có xu hướng dịch chuyển giữa hợp đồng tháng hiện tại sắp đáo hạn và hợp đồng tháng kế tiếp. Nhà đầu tư có thể cân nhắc theo dõi sát diễn biến giá trong những phiên cận đáo hạn, thay vì mở vị thế mới với quy mô lớn mà không tính đến yếu tố này.

Với nhà đầu tư mới làm quen với thị trường phái sinh, việc chủ động đóng vị thế trước ngày đáo hạn theo kế hoạch riêng, thay vì để hệ thống tự động tất toán, cũng là một cách tiếp cận có thể cân nhắc để chủ động kiểm soát thời điểm chốt lãi lỗ. Nhà đầu tư cũng nên tìm hiểu quy định ký quỹ áp dụng riêng cho giai đoạn cận đáo hạn tại công ty chứng khoán nơi mở tài khoản, vì một số đơn vị có thể điều chỉnh yêu cầu ký quỹ trong giai đoạn này.

Nhà đầu tư mới cũng nên phân biệt rõ giữa việc "đóng vị thế chủ động" và để hợp đồng "tự động tất toán khi đáo hạn". Mặc dù cả hai đều dẫn đến cùng kết quả về mặt tài chính, nhưng đóng vị thế chủ động cho phép nhà đầu tư chọn đúng thời điểm mong muốn trong phiên, thay vì chấp nhận mức giá thanh toán cuối cùng do hệ thống xác định vào cuối ngày đáo hạn.

Biến động thường tăng trong giai đoạn cận ngày đáo hạn hợp đồng phái sinh

Đáo hạn hợp đồng phái sinh là cơ chế tất toán định kỳ theo lịch cố định, khác biệt với cách vận hành liên tục của thị trường cơ sở. Nắm rõ thời điểm này cùng khung giờ giao dịch giúp nhà đầu tư chủ động quản lý vị thế và tránh những nhầm lẫn không đáng có khi giao dịch trên cả hai thị trường.